بسم الله الرحمن الرحیم
(متن جلسه ششم از مرحله چهارم اندیشه ورزی برای "عدالت و پیشرفت توأمان" - ششم شهریور ماه سال حرکت به سوی اصلاح الگوی مصرف، مصادف با هفتم ماه مبارک رمضان سال 1430)
تحول در علم وفن؛ اولین گام در برنامه ریزی توسعه
در پنج جلسه ی گذشته بحث به اینجا رسید که نظام مفاهیم خاصی در ادبیات توسعه مفروض است .
توسعه به معنای تلفیق بهتر "عوامل تلفیق تولید" است. اگر جامعه ای بتواند میان "علم و فن" ، "منابع طبیعی" ، "منابع انرژی" و" روابط اجتماعی" ارتباط بهتری برقرار کند؛ آن جامعه توسعه یافته تر خواهد بود.
چگونه می توان به توسعه دست یافت؟
برای رسیدن به توسعه ، تحول در "علم وفن" اولین اولویت است. تحول در منابع طبیعی ،تحول در منابع انرژی و تحول در روابط اجتماعی، محصول تحول در علم و فن است. توسعه دانش ابزار توسعه در تلفیق عوامل تولید است. توسعه یافتگی ، محصول توسعه علم و فنِ جوامع است.
چگونه در علم وفن تحول ایجاد کنیم؟
با تحول در روش تولید علم و روش انتقال علم ، علم وفن تحول می یابد. روش های سنتی تولید علم باید تغییر کند. با روشهای سنتی، تحول چندانی در علم و فن اتفاق نخواهد افتاد. در روش سنتیِ تولید علم، اتکاء جامعه به تجربه های شخصی و آزمون و خطا است. بر اساس کارشناسی سکولار برای تحول در دانش کاربردی ، باید به روشهای تجربی اتکاء نمود. در روشهای تجربی ، نظریه ها و تئوری ها متکفل تفسیر پدیده ها می گردند. باید توجه نمود که در روش مدرن تولید علم دستیابی به حقیقت ملاک نیست! کارآمدی یک تئوری، به میزان کارآمدی در "پیش بینی"، "هدایت" و "کنترل" تغییرات تفسیر می گردد. (تحلیل کاربردی پدیده ها) روش تولید علم در دنیای امروز "مطالعه ی کتابخانه ای"، "آزمون آزمایشگاهی" و "کشف معادله" است. تحول در علم و فن علاوه بر تحول در روش تولید علم ، به تحول در روشهای سنتی آموزش علم نیاز دارد. در جوامع سنتی، با "شاگردی و ممارست" دانش انتقال می یابد ولی در جوامع مدرن " دوره های آموزشی از پیش تدوین شده " جایگزین شاگردی و ممارست شده است.
به دنبال تحول در علم و فن روابط اجتماعی قومی به روابط اجتماعی مدنیت تغییر می یابد. گسترش علم و فن به تغییر طبقات مرجعِ جامعه منجر می شود. در روابط قومی نسل های یک جامعه تحت تأثیر بزرگان خانواده و جامعه مراحل پیشرفت را طی می کنند ولی در جوامع مدرن به تبع ایجاد تحول در علم وفن طبقات تأثیر گذار در جامعه تابع طبقه بندی علوم تحول می یابد.
از منظر کارشناسی سکولار مراجع تعریف شده در فرهنگ ملت ها مانع توسعه معرفی می گردند. از منظر مدرن همه اندیشه ها و نهادهای یک جامعه باید با اندیشه ها و نهادهای مدرن هماهنگ شوند؛ اگرچه تحول در سنت ها بدون چالش نیست. پذیرش و مدیریت چالش ها در انحلال متغیرهای سنتی جوامع (متغیرهای مانع توسعه ) هزینه دست یافتن به توسعه است.
با تحول در علم وفن گستره و شیوه استحصال منابع طبیعی و منابع انرژی ، هم دچار تحول می شود.
در نظام مفاهیم حاکم بر ادبیات توسعه ،پذیرش ایجاد تحول در تولید سنتی و تلاش برای دستیابی به تولید صنعتی به تحول در منابع طبیعی ،منابع انرژی و روابط اجتماعی منجر می شود ولی تحولات ناشی از ادبیات توسعه به اینجا ختم نمی شود. ایجاد نظام حقوقی مناسب با تولید، دستیابی به هنر متناسب با تولید، ایجاد تغییرات سیاسی برای رونق تولید و در نهایت ایجاد فرهنگ مادی متناسب با تولید مدرن از جمله ی مهمترین لوازم توسعه یافتگی خواهد بود؛که در جلسات آینده با تفصیل به بررسی این تغییرات خواهیم پرداخت.بنابراین بعد از بررسی تفصیلی نظام مفاهیم حاکم بر توسعه یافتگی می توان به قضاوتی علمی در همخوانی یا تعارض ادبیات توسعه با ادبیات انقلاب دست یافت.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
خوب بود