نظام مفاهیم مأخوذ در القاء ضرورت توجه جوامع به توسعه

بسم الله الرحمن الرحیم

 (متن جلسه هفتم از مرحله چهارم اندیشه ورزی برای عدالت و پیشرفت توأمان- هفتم شهریور ماه

سال حرکت به سوی اصلاح الگوی مصرف، مصادف با هشتم ماه مبارک رمضان سال 1430)

 نظام مفاهیم مأخوذ  در القاء  ضرورت توجه جوامعه به  توسعه

در جلسات گذشته  سیر مطالب به اینجا رسید؛که بر مبنای کارشناسی سکولار، جوامع باید  برای دستیابی به توسعه برنامه ریزی داشته باشند.در نظامِ مفاهیم ادبیات توسعه؛ اولین مفهومی که  از آن بحث می شود کیفیت تئوریزه شدن "جامعه تاریخی" است. در این سر فصل افق مطلوبِ مدرنیته برای حیات مادی بشر ترسیم می گردد. در کارشناسی سکولار دستیابی  جوامع به  مدرنیته، به عنوان افق آینده جامعه  معرفی می گردد. تئوریزه کردن افق مدرن در ذهن نخبگان یک ملت؛ مبتنی بر نظامی از مفاهیم  انجام می گردد و به جوامع پیشنهاد می گردد که برای رسیدن به آن "جامعه تاریخی" حرکت کنند. در ادبیات توسعه اولین گام؛ ارائه تعریف مادی از انسان و نیازهای انسان می باشد. در تعریف مادی ،  از عوالم گذشته و عوالم آینده ی  حیات انسان  بحث نمی شود؛ بلکه محدوده حیات دنیوی انسان در ارائه تعریف کاربردی از انسان فرض گرفته می شود. طبیعی است که  برای چنین انسانی نیازهای خاصی ترسیم شود.  نیازهای "انسانِ اکونومیک" به 1. تأمین 2. امنیت 3. هویت تعریف می گردد و به تبع ارائه چنین هِرمِ نیازی برای انسان، بحث از چگونگی پاسخگوئی به تأمین این هرم تعریف می شود. اگر در تعریف انسان چنین فرضی را بپذیرید تلاشهای اجتماعی برای دستیابی به تولیدی که پاسخگوی چنین نیازی باشد  اصل می شود. به عبارت دیگر جامعه ای که بتواند به این هرم نیاز پاسخ بدهد آن جامعه توسعه یافته ترو متعادل تر خواهد بود. پس در کارشناسی مدرن ، سیر مفاهیم ما را به ضرورت تولید در جامعه رهنمون  می سازد  و با اصل شدن تولید مادی توجه به عوامل تلفیق تولید اصل می شود.

 توجه به 1. علم و فن2. منابع طبیعی 3. انرژی 4. روابط اجتماعی رمز دستیابی جوامع به تولید است.  البته در همه ادوار تاریخی "عواملِ تلفیقِ تولید" در فرآیند تولید مطرح بوده است. ولی در دوران مدرن همه چیز در اختیار بهینه تلفیق "عواملِ تلفیقِ تولید" قرار می گیرد. در دورانهای گذشته  عوامل تولید مورد توجه بشر بوده است. به عنوان مثال در دوره تاریخی اولیه تلفیق "عواملِ تلفیقِ تولید"  به شکل طبیعی صورت می پذیرفته است.  در دوره  تمدن کشاورزی  تلفیق "عواملِ تلفیقِ تولید" بشر را به تولید بیشتری نسبت به دوره اولیه رساند. ولی نکته مهم بحث این است که در دوران  انقلاب صنعتی بشر با تغییراتی که در "عواملِ تلفیقِ تولید" ایجاد نمود توانست با استفاده از منابع محدود به تولید حداکثری دست یابد. این تحول بزرگ در زندگی بشر با دقت در فرآیند تولید ، توزیع و مصرف در تمدن مدرنیته ایجاد شد.  در الگوی جدیدی که از تولید در اختیار بشر قرار گرفت همه چیز در خدمت به "عواملِ تلفیقِ تولید" ساماندهی شد.  و به تبع تولید حداکثری به دست آمد.  تحولات بعد از  انقلاب کبیر فرانسه، به تدریج زمینه انقلاب صنعتی را در غرب ایجاد کرد. در دوران انقلاب صنعتی  با همان منابع محدود وبه لطف نگاه بیکنی به  علم و فن  بشر به تولید حداکثری دست یافت. ثمره  این  تولید  تغییر  "تعادل معیشتی"  بشر بود. تعادل معیشتی سنتی به تعادل معیشتی رفاه تغییر یافت. البته از منظر ادبیات توسعه این آخر کار نیست!! بشر مدرن به دنبال توسعه ی پایدار است. توسعه پایدار یعنی؛ تولید هماهنگ با حفظ محیط زیست.. یعنی می خواهند جامعه ای بسازند که آلودگی محیط زیست در فرآیند تولید آن از بین رفته باشد. مبتنی بر مفاهیم فوق افق حرکت یک جامعه در ذهن نخبگان و سپس مدیران و مردم آن جامعه تئوریزه می گردد.

به دنبال ترسیم  افق مدرن در ذهن جوامع به اصطلاح سنتی!! اندیشه توسعه  به تحلیل ناهنجاری های جوامع به محوریت ناهنجاری در تولید می پردازد. به عبارت دیگر در  محور تئوریزه کردن "جامعه اقتصادی" مبتنی بر نظام مفاهیم مطرح شده در سیر تئوریزه شدن "جامعه تاریخی" از" تعادل اجتماعی" به محوریت اقتصاد و تولید اقتصادی بحث می گردد. در این سر فصل کارشناسان توسعه به تحلیل ناهنجاری های جامعه به محوریت ناهنجاری در تولید اقتصادی می پردازند. ملاحظه چگونگی ایجاد تغییر در جمعیت یک جامعه برای تحول در تولید آن جامعه اصلی ترین موضوع طرح شده در مباحث "تعادل اجتماعی" است.  از منظر کارشناسی مدرن همه معضلات جامعه  محصولِ تعادل معیشتی سنتی! است. برای تبدیل این تعادل معیشتی به تعادل معیشتی رفاه عزم ملی نیاز است. باید برای تحول در تولید برنامه ریزی نمود. تحول در تولید ازکجا شروع می شود؟

آماده سازی "جمعیت یک کشور" اولین گام  برای تحول در تولید است. آماده سازی "جمعیت یک کشور" یعنی چه؟  مهمترین بخش آماده سازی  "جمعیت یک کشور" برای تحول در تولید –ایجاد عزم ملی برای توسعه-   دستیابی جمعیت یک کشور به نیروی انسانی متناسب با تولید مدرن می باشد. رابطه ای دو طرفه ی بین جمعیت و تولید در همه ادوار تاریخ مفروض است. ازیک سو تولید برای بهینه خود همواره نیاز به افزایش مهارت در بخشی از جمعیت جامعه را دارد و ازسوی دیگر جمعیت یک جامعه برای دستیابی به تولید بیشتر ، باید زمینه افزایش مهارت در نیروی انسانی شاغل در بخش تولید را ایجادکند. در دوره های تاریخی گذشته جمعیت یک جامعه ، نیروی کار را در اختیار تولید جامعه قرار می داده است ولی نیروی انسانی جامعه قدرت تحول در الگوی تولید جامعه را نداشته است. الگوی تولید در جوامع به شکل سنتی و با تولید محدود بوده است. حداکثر کردن تولید با تخصیص منابع محدود، نیاز به تحول در الگوی تولید دارد و تحول در الگوی تولید نیاز به ایجاد عزم ملی برای توسعه دارد . پس اگر جامعه ای بخواهد  الگوی تولید خود را تغییر دهد باید بتواند نیروی انسانی کار آمد برای توسعه را تربیت کند. طی کردن این مسیر به تعادل اجتماعی به محوریت پاسخگوئی به نیازهای تعریف شده برای انسن اکونومیک کمک می کند. . بنابراین تعادل اجتماعی به محوریت اقتصاد  در سرفصل "تعادل اقتصادی جوامع" تعریف می گردد.

در ادبیا ت توسعه پس از تئوریزه شدن " جامعه تاریخی" و جامعه اقتصادی"  نخبگان جامعه به ضرورت ایجاد توسعه در جامعه خود می پردازند. ولی توسعه چگونه ایجاد می شود؟ در محور " چگونگی تئوریزه شدن توسعه" چگونگی ایجاد توسعه در ذهن جوامع به تفصیل مورد بحث قرار می گیرد.

دستیابی به الگوئی مدرن در تلفیقِ  1. علم و فن2. منابع طبیعی 3. انرژی 4. روابط اجتماعی  بدون تحول در متغیر علم وفن  امکان ندارد. شاه مهره ایجاد توسعه در جوامع  توسعه در علم و فن یک جامعه است. تلاش اجتماعی برای تحول در الگوی تولید – الگوی تلفیقِ عواملِ تلفیقِ تولید- از بستر تلاش برای تحول در "علم و فن" یک جامعه می گذرد. بدون تحول در علم و فن نمی توان به الگوی تولید مدرن دست یافت. به عبارت دیگر تحول در علم و فن یک جامعه، جامعه را به تعریف جدید از منابع طبیعی، تعریف جدید از انرژی و تعریف جدید از روابط اجتماعی می رساند.  در کارشناسی توسعه چگونگی ایجاد تحول در علم وفن مهمترین سرفصل عملیاتی  مباحث ادبیات توسعه می باشد.  برای  تحول در علم وفن باید در شیوه کشف علم و در شیوه آموزش علم تحول ایجاد کرد. در جوامع به اصطلاح سنتی  شیوه کشف و آموزش  علم  به ترتیب به  آزمون و خطا و شاگردی و ممارست تحلیل می شود ولی در جوامع مدرن به جای آزمون و خطا از نظریه و تئوری در تحلیل پدیده ها استفاده می گردد. در بخش آموزش هم دوره های آموزشی از پیش تدوین شده جانشین شاگردی و ممارست شده است. به دنبال تحول در علم وفن ،تحول در منابع طبیعی، منابع انرژی و روابط اجتماعی ایجاد می گردد. وبالمآل جامعه به توسعه دست می یابد.

 

 

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته